منشور حقوق بیمار
محور اول: دريافت مطلوب خدمات سلامت حق بيمار است.
ارائه خدمات سلامت باید:
- شايسته شأن و منزلت انسان و با احترام به ارزشها، اعتقادات فرهنگي و مذهبي باشد.
- بر پايهي صداقت، انصاف، ادب و همراه با مهرباني باشد.
- فارغ از هرگونه تبعيض از جمله قومي، فرهنگي، مذهبي، نوع بيماري و جنسيتي باشد.
- بر اساس دانش روز باشد.
- مبتني بر برتري منافع بيمار باشد.
- توزيع منابع سلامت مبتني بر رعایت ایمنی بیمار و عدالت و اولويت هاي درماني بيماران باشد.
- مبتني بر هماهنگي اركان مراقبت اعم از پيشگيري، تشخيص، درمان و توانبخشي باشد.
- به همراه تأمين کليه امکانات رفاهي پايه و ضروري و به دور از تحميل درد و رنج و محدوديت هاي غير ضروري باشد.
- توجه ويژهاي به حقوق گروههاي آسيبپذير جامعه از جمله كودكان، زنان باردار، سالمندان، بيماران رواني، زندانيان، معلولان ذهني و جسمي و افراد بدون سرپرست داشته باشد.
- در سريعترين زمان ممکن و با احترام به وقت بيمار باشد.
- با در نظر گرفتن متغير هايي چون زبان، سن و جنس گيرندگان خدمت باشد.
- در مراقبتهاي ضروري و فوري (اورژانس)، بدون توجه به تأمين هزينهي آن صورت گيرد. در موارد غيرفوري(الکتيو) بر اساس ضوابط تعريف شده باشد.
- در مراقبتهاي ضروري و فوري (اورژانس)، در صورتي كه ارائه خدمات مناسب ممكن نباشد، لازم است پس از ارائهي خدمات ضروري و توضيحات لازم، زمينه انتقال بيمار به واحد مجهز فراهم گردد.
- در مراحل پایانی حیات که وضعیت بیماری غیرقابل برگشت و مرگ بیمار قریب الوقوع می باشد با هدف حفظ آسایش وی خدمات ارائه گردد. منظور از آسایش کاهش درد و رنج بیمار، توجه به نیازهای روانی، اجتماعی، معنوی و عاطفی وی و خانواده اش در زمان احتضار می باشد. بیمار در حال احتضار حق دارد در آخرین لحظات زندگی خویش با فردی که می خواهد همراه گردد.
محور دوم: اطلاعات بايد به نحو مطلوب و به ميزان كافي در اختيار بيمار قرار گيرد.
محتواي اطلاعات بايد شامل موارد ذيل باشد :
مفاد منشور حقوق بيمار در زمان پذيرش
ضوابط و هزينههاي قابل پيش بيني بيمارستان اعم از خدمات درماني و غير درماني و ضوابط بيمه و معرفي سيستم هاي حمايتي در زمان پذيرش
نام، مسئوليت و رتبهي حرفهاي اعضاي گروه پزشكي مسئول ارائه مراقبت از جمله پزشك، پرستار و ارتباط حرفهاي آنها با يكديگر
روش های تشخیصی و درمانی و نقاط ضعف و قوت هر روش و عوارض احتمالی آن، تشخیص بیماری، پیش آگهی و عوارض آن و نیز کلیه اطلاعات تاثیر گذار در روند تصمیم گیری بیمار
نحوه ی دسترسی به پزشک معالج و اعضای اصلی گروه پزشکی در طول درمان
کلیه اقداماتی که ماهیت پژوهشی دارند
ارائه آموزش های ضروری برای استمرار درمان
نحوه ی ارائه اطلاعات باید به صورت ذیل باشد:
اطلاعات باید در زمان مناسب و متناسب با شرایط بیمار از جمله اضطراب و درد و ویژگی های فردی وی از جمله زبان، تحصیلات و توان درک در اختیار وی قرار گیرد، مگر اینکه :
- تاخیر در شروع درمان به واسطه ی ارائه ی اطلاعات فوق سبب آسیب به بیمار گردد.( در این صورت انتقال اطلاعات پس از اقدام ضروری، در اولین زمان مناسب باید انجام شود)
- بیمار علی رغم اطلاع از حق دریافت اطلاعات، از این امر امتناع نماید که در این صورت باید خواست بیمار محترم شمرده شود، مگر این که عدم اطلاع بیمار، وی یا سایرین را در معرض خطر جدی قرار دهد.
- بیمار می تواند به کلیه اطلاعات ثبت شده در پرونده بالینی خود دسترسی داشته باشد و تصویر آن را دریافت نموده و تصحیح اشتباهات مندرج در آن را درخواست نماید.
محور سوم: حق انتخاب و تصميمگيري آزادانه بيمار در دريافت خدمات سلامت بايد محترم شمرده شود.
محدوده انتخاب و تصميمگيري درباره موارد ذيل ميباشد :
- انتخاب پزشك معالج و مركز ارائهكنندهي خدمات سلامت در چارچوب ضوابط
- انتخاب و نظر خواهي از پزشک دوم به عنوان مشاور
- شركت يا عدم شركت در هر گونه پژوهش با اطمينان از اينكه تصميمگيري وي تأثيري در تداوم و نحوه دريافت خدمات سلامت نخواهد داشت.
- قبول يا رد درمان هاي پيشنهادي پس از آگاهي از عوارض احتمالي ناشي از پذيرش يا رد آن مگر در موارد خودکشي يا مواردي که امتناع از درمان شخص ديگري را در معرض خطر جدي قرار ميدهد.
- اعلام نظر قبلی بیمار در مورد اقدامات درمانی آتی در زمانی که بیمار واجد ظرفیت تصمیم گیری می باشد ثبت و به عنوان راهنمای اقدامات پزشکی در زمان فقدان ظرفیت تصمیم گیری وی با رعایت موازین قانونی مد نظر ارائه کنندگان خدمات سلامت و تصمیم گیرنده جایگزین بیمار قرار گیرد.
- - شرايط انتخاب و تصميم گيري شامل موارد ذيل مي باشد :
- انتخاب و تصميمگيري بيمار بايد آزادانه و آگاهانه، مبتني بر دريافت اطلاعات كافي و جامع (مذكور در بند دوم) باشد.
- پس از ارائه اطلاعات، زمان لازم و كافي به بيمار جهت تصميمگيري و انتخاب داده شود.
محور چهارم: ارائه خدمات سلامت بايد مبتني بر احترام به حريم خصوصي بيمار(حق خلوت) و رعايت اصل رازداري باشد.
- رعايت اصل رازداري راجع به كليهي اطلاعات مربوط به بيمار الزامي است مگر در مواردي كه قانون آن را استثناء كرده باشد.
- در كليهي مراحل مراقبت اعم از تشخيصي و درماني بايد به حريم خصوصي بيمار احترام گذاشته شود. ضروري است بدين منظوركليهي امكانات لازم جهت تضمين حريم خصوصي بيمار فراهم گردد.
- فقط بیمار و گروه درمانی و افراد مجاز از طرف بیمار و افرادی که به حکم قانون مجاز تلقی می شوند می توانند به اطلاعات دسترسی داشته باشند.
- بیمار حق دارد در مراحل تشخیصی از جمله معاینات، فرد معتمد خود را همراه داشته باشد. همراهی یکی از والدین کودک در تمام مراحل درمان حق کودک می باشد .مگر اینکه این امر بر خلاف ضرورت های پزشکی باشد.
محور پنجم: دسترسي به نظام كارآمد رسيدگي به شكايات حق بيمار است.
- هر بيمار حق دارد در صورت ادعاي نقض حقوق خود كه موضوع اين منشور است، بدون اختلال در كيفيت دريافت خدمات سلامت به مقامات ذيصلاح شكايت نمايد.
- بيماران حق دارند از نحوه رسيدگي و نتايج شكايت خود آگاه شوند.
- خسارت ناشي از خطاي ارائه کنندگان خدمات سلامت بايد پس از رسيدگي و اثبات مطابق مقررات در كوتاه ترين زمان ممکن جبران شود.